هر كس با آبى غسل كند كه پيش‏تر در آن غسل شده است و

به جذام مبتلا شود، كسى را جز خود سرزنش نكند.

 امام رضا علیه السلام

گاهی طهارت برای نماز با غسل است،غسل باید به قصد امتثال فرمان خداوند انجام شود .

غسل را به دو صورت می توان انجام داد : 

1- ترتیبی

2- ارتماسی

در غسل ترتیبی ،ابتدا سر و گردن ،و بعد نیمه راست بدن و سپس نیمه چپ بدن شسته می شود.

در غسل ارتماسی تمام بدن یکباره به نیت غسل ،در آب فرو برده می شود . آب باید به قدری باشد که تمام بدن را فرا گیرد.

تمام شروطی که در صحت وضو گفته شد در صحت غسل نیز شرط است،به جز در شرط :

1- از بالا به پایین شستن که در غسل شرط نیست .

2- موالات.

غسل به طور کلی به دو گونه تقسیم می شود:

1- واجب

2-مستحب

 غسلهای واجب هفت است:

1-غسل جنابت

 2- غسل میت

3- غسل مس میت

4- غسلی که به واسطه نذر و قسم و عهد واجب می شود

5- غسل حیض

6- غسل نفاس

7- غسل استحاضه که سه تای آخر مخصوص زنهاست.

سبب جنابت دو چیز است:

1- جماع(آمیزش)

2- بیرون آمدن منی،چه در خواب باشد و چه در بیداری،کم باشد و یا زیاد ،با شهوت باشد و یا بی شهوت،با اختیار باشد و یا بی اختیار.

نشانه منی: 1- با شهوت بیرون آید 2- با جستن بیرون آید 3- بدن سست شود.

 چیزهایی که بر شخص جنب حرام است:

1- رساندن جایی از بدن به خط قرآن و یا اسم خدا و پیامبران و امامان علیهم السلام.

2- رفتن در مسجد الحرام و مسجد النّبی صلی الله علیه و آله اگر چه از یک در  داخل و از در دیگرخارج شود .

3- توقف در مساجد دیگر و حرم امامان ،ولی اگر از یک در داخل و از در دیگر خارج شود و یا برای برداشتن چیزی برود ،مانعی ندارد.

4- گذاشتن چیزی در مسجد و لو از بیرون مسجد باشد.

5- خواندن سوره ای که سجده واجب دارد. [چهار سوره: والنجم-اقرأ-الم تنزیل-حم سجده] 

 غسلهای مستحبی

غسلهای مستحبی زیاد است که به سه دسته تقسیم می شود:

1- زمانی  2- مکانی  3- فعلی

در اینجا به برخی از آنها اشاره می شود.

غسلهای زمانی به قرار زیر است:

1- غسل جمعه، وقت آن از اذان صبح است تا ظهر . بهتر است نزدیک به ظهر به جا آورد.

2- غسل شب اول ماه رمضان و تمام شبهای فرد آن و تمام دهه آخر و سه شب قدر . در شب 23 غسل دیگر در آخر شب وارد شده است.

3- غسل روز عید فطر و عید قربان ،وقت آن بعد از فجر است.

4- غسل شب عید فطر ،وقت آن از اول مغرب است تا اذان صبح

5- غسل روز هشتم ذیحجه (روز ترویه ) و روز نهم ذیحجه (روز عرفه)

6- غسل روز عید غدیر ،هیجدهم ذیحجه

7- غسل اول رجب

8- غسل عید مبعث 27 رجب

9- غسل 15شعبان

10- غسل 17 ربیع الاول میلاد نبی اکرم صلی الله علیه و آله

11- غسل روز نهم ربیع الاول

12- غسل روز مباهله24 ذیحجه

13- غسل روز دحوالارض 25 ذیقعده

14- غسل نوروز،یک حمل=فروردین

غسلهای مکانی:

1- غسل ورود به شهر مکه

2- غسل رفتن به مسجد الحرام 

3- غسل رفتن به مسجد النبی صلی الله علیه و آله

4- غسل ورود به مشاهد ائمه معصومین علیهم السلام

غسلهای فعلی دو قسم است :

قسم اول:

- برای کاری که می خواهد انجام دهد،مانند :

1) غسل احرام عمره یا حج

2) غسل طواف 

3) غسل زیارت

4) غسل وقوف در عرفات

5) غسل برای خواب دیدن یکی از ائمه علیهم السلام

6) غسل برای سفر

7) غسل برای خواندن نماز استسقاء (طلب باران)

قسم دوم:

- برای کارهایی که انجام داده است،مانند:

1) برای کشتن چلپاسه

2) برای دیدن کسی که به دار آویخته شده است

3) کسی که نماز آیات را عمداً نخوانده در صورتی که تمام خورشید یا ماه گرفته باشد

4) کسی که میت را بعد از غسل مس نماید.

غسل حیض: 

 دوره قاعدگی سه تا ده روز است .پس کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز ،روز«حیض» نیست. فاصله دو حیض حداقل ده روز است. خون حیض معمولاًغلیظ و گرم و پر رنگ است و با فشار و کمی سوزش  بیرون می آید ،بانوان بعد از قطع خون و اتمام دوره غاعدگی غسل حیض را بجا آورند،زنان سیده تا 60سالگی و غیر سیده تا 50سالگی ممکن است حیض ببینند.

 غسل نفاس:

این غسل مربوط به ولادت فرزند است ،ممکن است یک لحظه باشد و ممکن است تا ده روز طول بکشد ،ولی بیشتر از ده روز نیست.بعد از قطع خونریزی بانوان باید غسل نفاس نمایند ،چیزهایی که بر شخص جنب حرام بود بر زن حائض و نفساء نیز حرام است.

 غسل استحاضه:

خون استحاضه که گاهی از رحم بانوان و دختران بیرون می آید معمولاً زرد رنگ و سرد است و بدون فشار بیرون می آید .

خون استحاضه به سه دسته تقسیم می شود: قلیله ،متوسطه و کثیره. 

قلیله: یک طرف پنبه یا دستمال را آلوده کند ،اما متوسطه خون به درون پنبه نفوذ کند و پنبه را فرا گیرد ولی به دستمال نرسد ،و اما کثیره : خون،پنبه را فرا گرفته و به دستمال هم برسد.

وظیفه زن در استحاضه قلیله برای نماز،تطهیر بدن و تعویض پنبه و وضوست و غسل ندارد.

در استحاضه متوسطه علاوه بر وظایف قلیله ،روزی یک بار غسل است که هر روز قبل از نماز صبح باید غسل کند .

در استحاضه کثیره علاوه بر وظایف قلیله ،تطهیر با تعویض دستمال و برای هر نماز یک غسل است. ولی اگر نماز ظهر و عصر ویا مغرب و عشاء را با هم بخواند و میان آنها فاصله نیندازد یک غسل برای هر دو نماز کافی است. 

 تیمم: 

 اگر آب برای وضو یا غسل نباشد ،

یا آب برای بدن ضرر داشته باشد،

یا برای انجام وضو وغسل وقت نباشد،

ویا نگه داشتن آب برای حفظ جان لازم باشد،

در این چند صورت به جای وضو یا غسل ،تیمم می کنیم به این طریق : 

-کف هر دو دست را بر خاک یا سنگ یا ریگ یا کلوخ می زنیم

و بر پیشانی و دو طرف آن از جایی که موی سر روییده تا روی ابروها و بالای بینی می کشیم

و سپس کف دست چپ را بر تمام پشت دست راست (از مچ تا نوک انگشتان) می کشیم

و بعد از آن ،کف دست راست را بر تمام پشت دست چپ می کشیم.

مستحب است که یکبار دیگر کف هر دو دست را بر خاک و ... بزنیم ،

سپس بر پشت دستها بکشیم با همان ترتیبی که گفته شد.

خاک یا چیز دیگری که بر آن تیمم  می کنیم باید پاک و مباح باشد.

در موقع تیمم باید انگشتری را از دست بیرون آورد ،

همچنین باید پیشانی و کف دستها و پشت دستها پاک باشد.

منبع:آسمانی www.bayan-1.rzb.ir